Het probleem met westerse astrologie
De alom gewaardeerde astroloog Robert Hand vindt dat westerse astrologie een stevige filosofische basis mist. Ik denk dat hij daar gelijk in heeft. Het probleem is dat je geen serieus astrologisch werk kunt doen zonder ten minste een paar (impliciete of expliciete) filosofische aannames. De aard van de menselijke ziel, determinisme-en-vrije-wil, Tijd met een hoofdletter T. Dit zijn allemaal filosofische onderwerpen.
De meeste westerse astrologen hebben geen klassieke filosofische opleiding gevolgd. Naast Robert Hand is Richard Tarnas waarschijnlijk de belangrijkste uitzondering. Hij is de auteur van een klassieker over de geschiedenis van de westerse filosofie, The Passion of the Western Mind, en hij schreef ook een klassieker over archetypische astrologie, Cosmos and Psyche. Voor de duidelijkheid: het was Richard Tarnas die mij jaren geleden overtuigde dat astrologie een serieus vak is!
Tarnas vertegenwoordigt binnen de astrologie de Archetypische School, die sterk is beïnvloed door de ideeën van Carl Jung. Van alle astrologische stromingen die in de 20e eeuw zijn ontstaan, sluit de archetypische school het beste aan bij mijn eigen ideeën. Ik deel bijvoorbeeld hun bewondering voor Carl Jung. Dat gezegd hebbend: ik heb ook een paar kleine kritiekpunten waar ik nog op terugkom.
Astrologie in de 20e eeuw
In de 20e eeuw ontstonden er allerlei nieuwe stromingen en benaderingen in de astrologie. Sommige zijn vooral gebaseerd op technische inzichten of vernieuwingen (westerse siderische astrologie, astrocartografie, asteroïden, hogere harmonischen), andere zijn gebaseerd op filosofische ideeën (theosofie, evolutionaire astrologie, archetypische astrologie) en weer andere op een combinatie van die twee (Hamburgse School, Cosmobiologie).
Tegelijkertijd is er binnen de astrologische gemeenschap ook een conservatieve stroming, vooral gericht op de Hellenistische en Middeleeuwse traditie. Sommige conservatievelingen lijken te denken dat een boek minstens 500 jaar oud moet zijn om iets te bevatten dat de moeite waard is. En als deze mensen Uranus, Neptunus en Pluto nog als nieuwkomers beschouwen, dan kun je wel raden hoe ze reageren als 25.000 asteroïden ‘met naam’ opeens hun achtertuintje binnendringen 😉
Mijn eigen gereedschapskist
Mijn doel is om astrologie op een holistische manier te benaderen. In de praktijk gebruik ik een mix van 20e-eeuwse technieken en de beste elementen uit de (Hellenistische) traditie. Ik integreer sterren (de methode van Bernadette Brady) en asteroïden voor een ‘360 graden’ totaalbeeld.
De studie van asteroïden heeft mijn kijk op andere technieken behoorlijk beïnvloed. Sommige technieken zijn 100% compatibel (sterren, harmonischen, lots, midpunten), andere zijn meer afhankelijk van de context (huizen), maar sommige concepten lijken helaas door de mand te vallen.
Ik wil nu een onderwerp aankaarten dat eigenlijk taboe is: de zin en onzin van de Tropische Zodiac. Ik zeg het hier zoals ik het zie, recht voor z’n raap, ook al maakt dat mij tot een buitenbeentje. Ik ben nog nooit een geboortehoroscoop tegengekomen die voor mij beter leesbaar werd door de lens van de Tropische Zodiac – tenminste als je ook asteroïden in de analyse betrekt. Dat gezegd hebbend, zie ik het Lentepunt weer wél als relevant. (Dit was een uitkomst van een onderzoek op basis van ruim 300.000 datapunten en hoewel ik verrast was, bleek dit resultaat ook praktisch te verifiëren.)
Kortom: ik ben voor 99% siderealist. Gelukkig hoeft dit mijn aanpak en mijn analyses niet in de weg te staan, omdat ik sterrenbeelden (en huizen) daarin niet meeneem. Maar ideaal is het natuurlijk niet.
Vrije wil en determinisme
Dankzij asteroïden krijg je veel meer detail te zien. Zoveel detail zelfs, dat het je ideeën over vrije wil en lotsbestemming kan veranderen. Hoewel je de volgende uitspraak met een korreltje zout moet nemen, zeg ik altijd dat ongeveer 95% van ons leven vooraf bepaald is. Dit betekent niet dat die 95% ook makkelijk in de geboortehoroscoop is aan te wijzen. We moeten accepteren dat sommige astrologische indicatoren wisselende resultaten opleveren, nog afgezien van de ‘rek’ die zit ingebakken in de subjectieve interpretatie van symbolen.
Wat ik over vrije wil en determinisme wil zeggen, is dat de benadering van de Archetypische Astrologie naar mijn mening iets te ‘losjes’ is als het gaat om de keuzevrijheid die we als individu lijken te hebben. Als je hier dieper op in wil gaan, raad ik je aan om eens te kijken naar de visie van Bernardo Kastrup. Deze in Nederland wonende filosoof stelt dat de discussie over vrije wil en determinisme een red herring is, gebaseerd op spraakverwarring. Hij adviseert om de toekomst te benaderen alsof je vrije wil hebt, en het verleden te zien alsof het allemaal vooraf bepaald was.
Synchroniciteit
Jungiaanse synchroniciteit is ook een onderwerp waarbij ik de visie van Bernardo Kastrup meer waardeer dan die van Richard Tarnas. Ik denk dat Kastrup’s interpretatie van synchroniciteit dieper gaat en ook beter aansluit bij astrologie dan de klassieke scarabee versie van synchroniciteit, die altijd maar wordt herkauwd in boeken over dit onderwerp – waaronder Cosmos and Psyche.
Kastrup heeft bij CERN gewerkt en kan met zijn wetenschappelijke achtergrond de bronnen van het synchroniciteit-debat tussen Wolfgang Pauli en Carl Jung kritisch beoordelen en in een bredere, zij het speculatieve, context plaatsen. Om Kastrup’s interpretatie van Jungiaanse synchroniciteit op waarde te kunnen schatten, zou je zijn boek Decoding Jung’s Metaphysics moeten lezen. Jung lezen kan een hele uitdaging zijn, maar Kastrup over Jung leest echt anders, en geeft veel meer helderheid en samenhang.
De reis van de ziel
Astrologen houden zich bezig met thema’s als reïncarnatie, karma, de reis van de ziel en zelfs de uiteindelijke bestemming van de ziel. Vooral aanhangers van Evolutionaire Astrologie houden zich bezig met deze onderwerpen.
Persoonlijk vind ik het idee van reïncarnatie heel aannemelijk; het wordt zelfs tot op zekere hoogte door de wetenschap ondersteund. Ik sta ook open voor de mogelijkheid dat er in de geboortehoroscoop betrouwbare aanwijzingen zijn te vinden over vorige of toekomstige levens, al weet ik eerlijk gezegd niet welke techniek het gewenste resultaat zou opleveren. Het blijft een lastig onderwerp, vooral omdat uitspraken over reïncarnatie in de regel niet falsifieerbaar zijn.
Persoonlijk geloof ik niet in het concept van karma als een kosmisch boekhoudsysteem dat bijhoudt hoe ‘goed’ of ‘slecht’ een bepaalde ziel heeft geleefd. Dat doet me net iets te veel denken aan een Sinterklaasverhaaltje. Ook heb ik moeite met het idee dat de reis van een ziel vooral een kwestie zou zijn van een lijn die ‘omhoog en naar rechts’ loopt – om een idee uit de financiële wereld te lenen. Ik denk wel dat een ziel een onveranderlijke kern kan hebben, of een kern die langzaam verandert, maar ik zie geen overtuigende reden om die ‘reis’ in Darwinistische of andere evolutionaire termen te framen. Wat de ‘uiteindelijke bestemming’ van de ziel betreft stel ik me 100% agnostisch op.
Hoe astrologie werkt
Veel mensen, en ook heel wat astrologen, gaan ervan uit dat astrologische fenomenen worden veroorzaakt door een soort energiestraal of een energieveld dat door de planeten wordt uitgestraald. Mijn eerste reactie daarop is dat asteroïden zo klein zijn, dat een fysicalistische verklaring wel héél erg onwaarschijnlijk lijkt. Als je het mij vraagt, heeft Richard Tarnas een veel betere suggestie. Hij gaat er vanuit dat de astrologische hemel een soort klok is. Het belangrijke punt is dat een klok het verstrijken van de tijd niet veroorzaakt, maar alleen laat zien hoe laat het is. In deze analogie geeft de astrologische hemel de kwaliteit van het moment aan. Dit gebeurt via een universele symbolische taal die simpele geometrische principes combineert met thema’s uit de klassieke wereld-mythologie, en ook met verrassend moderne, heel directe associaties die de asteroïden met zich meedragen.
Een nieuwe generatie wetenschappers (hoge-energiefysici zoals Nima Arkani-Hamed) heeft de afgelopen jaren abstracte geometrische structuren ontdekt buiten de ruimtetijd, die zich op een of andere manier in de ruimtetijd lijken te projecteren. Iets om in gedachten te houden als je misschien worstelt met vragen over de oorsprong van een grote kosmische klok, die met opmerkelijke precisie de kwaliteit van de tijd lijkt weer te geven. Ook het Jungiaanse collectieve onbewuste lijkt van buiten de ruimtetijd te functioneren. Leuk om over te speculeren, onder het motto spacetime is doomed.
Conclusie
Een algemene conclusie van dit verhaal zou kunnen zijn dat – als je het mij vraagt – een vorm van idealisme het enige realistische filosofische uitgangspunt is voor astrologen. Ik ben er vrij zeker van dat zowel Robert Hand als Richard Tarnas het daarmee eens zouden zijn. Nogmaals: ik raad iedereen aan om het werk van Bernardo Kastrup te lezen. Of je nou sceptisch bent over astrologie of niet.
Al deze ideeën zijn persoonlijk en speculatief. Ik deel ze hier alleen omdat ik consulten aanbied die raken aan sommige van deze onderwerpen – en aan de vraag hoe ze zich al dan niet verhouden tot de geboortehoroscoop. Ik hoop dat dit een beter beeld geeft van mijn perspectief, en hoe dit zich vertaalt in mijn benadering van een consult.